در روایتی مشهور به نقل از توقعی که از ناحیه مقدسه صادر شده، آمده است که :

أمّا الحوادث الواقعة فارجعوا فيها إلى رواة أحاديثنا؛ فإنّهم حجّتى عليكم

در حوادثی که برایتان رخ می دهد به کسانی که احادیث ما را نقل می کنند و با کلام و سیره و مذاق ما آشنایی کامل دارند ، مراجعه و از آن ها کسب تکلیف نمایید، زیرا آن ها حجّت من بر شما هستند

در روایتی معروف از امام صادق (ع) شرائطی برای مرجع تقلید بیان شده است

مَنْ كانَ مِنَ الفُقَهاءِ صائِناً لِنَفسِهِ حافِظاً لِدِينِهِ مُخالِفاً لِهَواهُ مُطيعاً لأمرِ مَوْلاهُ، فَللْعَوامِّ أنْ يُقَلِّدُوهُ

یعنی کسی که در فقه متخصص نیست باید از فقیهی تقلید نماید که : با تقوا و خویشتن دار ، دین دار ، مخالف هوای نفس و مطیع اوامر مولای خود باشد

این چنین مجتهدی صلاحیت دارد که مرجع تقلید مردم باشد و مردم باید به فتواهای او عمل کنند و وجوه شرعیه را با اجازه او به مصارف مشخص شده برسانند و اگر در اختلافی قضاوتی کرد ، تابع حکم او باشند

بدیهی است که اگر از فقیه و مجتهد ، کاری سر بزند که با شرائط فوق منافات داشته باشد ، خودبخود از صلاحیت برای مرجعیت و نیابت ساقط می گردد

به عنوان مثال مجتهد نسبت به وجوه شرعیه ای که در اختیار او قرار می گیرد، امانت دار است و باید به طور دقیق آن را در اموری که یقین دارد مورد رضایت حضرت بقیة الله است، مصرف نماید و اگر

ریالی از آن را برای مصارف شخصی غیرضروری هزینه نماید، خائن محسوب می گردد

حکایتی معروف از مرحوم شیخ مرتضی انصاری که ادامه مطلب می آید، ما را در فهم این مطلب یاری می نماید :